Wat is een barcode? Uitleg over de opbouw, werking en soorten

Een barcode – in het Nederlands ook wel streepjescode genoemd – is een machinaal leesbare weergave van gegevens door middel van parallelle streepjes en spaties. Wat in 1974 begon met het eerste gescande pakje kauwgom aan een kassa in Ohio, is vandaag de dag niet meer weg te denken uit de handel, logistiek, geneeskunde en industrie. In deze gids leggen we uit hoe barcodes werken, hoe ze zijn opgebouwd, welke soorten er zijn en waar ze worden gebruikt.

Wat is een barcode?

Een barcode is een optische codering waarbij informatie wordt gecodeerd door een reeks lichte en donkere elementen. Bij een klassieke, eendimensionale streepjescode zijn dat verticale strepen van verschillende breedte. Bij moderne tweedimensionale codes (zoals QR-codes of Data Matrix) worden de strepen vervangen door kleine vierkantjes of puntjes, die in beide richtingen informatie bevatten.

Het verschil met een normaal getal op de verpakking: een barcode kan door een scanner in een fractie van een seconde foutloos worden gelezen. Medewerkers hoeven niets meer over te typen – dat bespaart tijd en voorkomt invoerfouten.

Hoe werkt een barcode?

Een barcodescanner zendt een lichtstraal (meestal rood laserlicht of LED) op de code. De lichte delen reflecteren het licht sterk, de donkere strepen absorberen het. Een lichtgevoelige sensor zet het gereflecteerde licht om in een elektrisch signaal – een reeks van "licht" en "donker". Deze reeks wordt in de elektronica van de scanner vertaald naar cijfers of letters en doorgegeven aan de kassa, het ERP-systeem of de magazijnsoftware.

Moderne 2D-codes zoals QR-codes of Data Matrix-codes worden niet meer met een laserstraal, maar met een kleine camera geregistreerd. Dit maakt aanzienlijk grotere hoeveelheden gegevens op een zeer klein oppervlak mogelijk, evenals het scannen met smartphones.

Opbouw van een barcode

Elke streepjescode heeft een duidelijk gedefinieerde opbouw. Aan de hand van het voorbeeld van een EAN-13-code:

• Rustzone (Quiet Zone): Lichter gebied links en rechts van de code, zodat de scanner het begin en einde herkent.
• Startteken: definieert het begin van de code en kalibreert de scanner op de modulebreedte.
• Gegevenstekens: de eigenlijke informatie – bijv. landprefix, fabrikantnummer en artikelnummer.
• Scheidingsteken: Bij EAN-13 scheidt dit de linker- van de rechterhelft.
• Controlecijfer: Een berekend controlecijfer dat lees- of drukfouten herkent.
• Eindteken: markeert het einde van de code.

De breedte van de smalste streep – de zogenaamde module – bepaalt de totale grootte. Hoe groter de module, hoe betrouwbaarder de code vanaf grotere afstand kan worden gescand. Afdrukkwaliteit, contrast en voldoende rustzone zijn de meest voorkomende oorzaken wanneer een barcode niet wordt herkend.

Welke soorten barcodes zijn er?

Er bestaan ruim 100 verschillende barcodestandaarden. In de praktijk zijn er slechts een tiental echt relevant. Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee hoofdgroepen:

1D-barcodes (streepjescodes)

2D-codes (matrixcodes)

Waarvoor worden barcodes gebruikt?

Barcodes worden tegenwoordig overal gebruikt waar objecten eenduidig moeten worden geïdentificeerd of gevolgd:

• Detailhandel: EAN-codes bij kassa's, voorraadbeheer in het filiaalsysteem.
• Logistiek: Code 128 en GS1-128 op verzendlabels, pakketvolging, NVE.
• Industrie en productie: Code 39, Data Matrix voor de traceerbaarheid van onderdelen.
• Magazijnbeheer: inventarislabels met Code 39 of Code 128 voor eenduidige identificatie van bedrijfsmiddelen.
• Geneeskunde en farmacie: Data Matrix-codes op medicijnverpakkingen, PZN-codes in apotheken, UDI voor medische hulpmiddelen.
• Evenementen en tickets: QR- of Aztec-codes op toegangskaarten en instapkaarten.
• Onderhoud en keuring: keuringsetiketten met barcode voor een volledige documentatie van DGUV-V3- en UVV-keuringen.

Barcodelabels laten drukken

Voor goed leesbare barcodes zijn drie factoren van belang: contrast, afdrukkwaliteit en het juiste etiketmateriaal. Op gladde folies kunnen barcodes aanzienlijk nauwkeuriger worden afgedrukt dan op ruw papier. Voor toepassingen die geschikt zijn voor buitengebruik of bestand zijn tegen chemicaliën, zijn polyester- of polyimidefolies de juiste keuze.

Bij barcodeetiketten.com krijgt u professioneel voorbedrukte barcode-etiketten in alle gangbare standaarden – met scangarantie, in vrijwel elke gewenste afmeting, op rol of vel. Onze configurators voor universele etiketten en keuringsstickers leiden u in enkele stappen naar de gewenste variant.

→ Barcode-etiketten configureren

Veelgestelde vragen over barcodes